Przyczyny tego stanu rzeczy nie wynikają z nagłego pogorszenia fundamentów biznesowych spółek, ale mają swoje źródło w mechanikach rynkowych, kwestiach podatkowych oraz specyfice płynnościowej tego segmentu GPW.
Kluczowe wnioski:
- Realizacja strat podatkowych pod koniec roku inwestycyjnego zmusza graczy do wyprzedaży stratnych akcji.
- Mała płynność rynku małych spółek drastycznie potęguje spadki cen nawet przy niewielkim wolumenie sprzedaży.
- Kapitał instytucjonalny oraz prywatny systematycznie odpływa w kierunku płynnych spółek z WIG20 i mWIG40.
- Sezon świąteczno-noworoczny ogranicza aktywność inwestorów, doprowadzając do strukturalnej suszy w arkuszach zleceń.
Optymalizacja podatkowa i realizacja strat inwestycyjnych
Optymalizacja podatkowa stanowi główny motor napędowy wyprzedaży walorów na alternatywnym rynku akcji pod koniec roku. Inwestorzy dążą do zmniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem od zysków kapitałowych, dlatego zamykają pozycje, które przynoszą straty. Zgodnie z polskimi przepisami, zaksięgowana strata z odpłatnego zbycia papierów wartościowych obniża dochód osiągnięty z udanych inwestycji na giełdzie.
Wyprzedaż stratnych pozycji w celu optymalizacji PIT-38 generuje silną presję podażową. Z uwagi na fakt, że mały parkiet gromadzi podmioty o podwyższonym ryzyku, to właśnie w tym segmencie inwestorzy posiadają najwięcej akcji o ujemnej stopie zwrotu. Następnie inwestorzy realizują ten ruch masowo w ostatnich tygodniach roku, co wywołuje kaskadowy spadek wycen. Szczegółowe zasady rozliczeń publikuje oficjalnie Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie.
Mała płynność i jej wpływy na dynamikę przeceny
Rynkowa płynność jest zjawiskiem, które na rynku alternatywnym ulega drastycznemu skurczeniu pod koniec roku. Mały wskaźnik free float oraz ograniczona liczba aktywnych animatorów sprawiają, że arkusze zleceń kupna bywają wyjątkowo płytkie. Dlatego nawet niewielka wartość sprzedawanych pakietów akcji potrafi drastycznie obniżyć kurs giełdowy danego emitenta.
Płytki arkusz zleceń powoduje powstawanie luki płynnościowej. Gdy inwestor decyduje się na natychmiastowe wyjście z pozycji za wszelką cenę, jego zlecenie typu PKC (Po Każdej Cenie) czyści kolejne poziomy popytowe, stąd dochodzi do gwałtownego tąpnięcia wykresu. Z tego powodu spadki na tym rynku bywają nieproporcjonalnie większe w porównaniu do rynku głównego GPW.
Płytki arkusz zleceń (Niska płynność) + Zlecenia sprzedaży (PKC / Optymalizacja) = Gwałtowna przecena kursu
Przejście kapitału na większe spółki giełdowe
Odpływ kapitału do większych spółek stanowi naturalny proces związany ze zamykaniem rocznych portfeli oraz tzw. strojeniem okienek (window dressing). Inwestorzy instytucjonalni oraz większe fundusze unikają trzymania niepłynnych i ryzykownych walorów w swoich zestawieniach na koniec roku, ponieważ dążą do zaprezentowania bezpiecznego portfela.
Z drugiej strony kapitał chętnie przenosi się do spółek z indeksów WIG20 oraz mWIG40 ze względu na oczekiwania na tzw. rajd Świętego Mikołaja. Wobec tego inwestorzy wolą ulokować środki w podmiotach o wysokiej płynności, które dają szansę na szybki zarobek na przełomie roku i pozwalają na bezproblemowe wyjście z pozycji w dowolnym momencie.
Okres świąteczny i strukturalny spadek aktywności
Spadek wolumenu obrotów w okresie świąteczno-noworocznym wynika z naturalnej przerwy urlopowej większości uczestników rynku. Czas od połowy grudnia do pierwszych dni stycznia charakteryzuje się absencją inwestorów indywidualnych i maklerów, co w rezultacie doprowadza do rynkowego marazmu.
Brak aktywnego popytu sprawia, że każda pojedyncza oferta sprzedaży spotyka się z brakiem odpowiedzi ze strony kupujących. W związku z tym rynek staje się podatny na anomalie cenowe, a inwestorzy nastawieni na zakupy czekają na jeszcze niższe poziomy cenowe, co pogłębia presję na spadki kursów.
| Parametr rynkowy | Standardowy okres inwestycyjny | Okres końcoworoczny | Wpływ na kursy walorów |
| Motywacja inwestorów | Nastawienie na wzrost i dywidendy | Optymalizacja podatkowa strat | Zwiększona presja podażowa |
| Płynność arkuszy zleceń | Umiarkowana / Wystarczająca | Ekstremalnie niska | Wysoka zmienność cenowa |
| Kierunek przepływu kapitału | Małe i średnie spółki (MŚP) | Duże spółki (WIG20, mWIG40) | Odpływ środków z małego rynku |
| Aktywność kupujących | Normalny poziom transakcyjny | Marginalny poziom po stronie popytu | Brak obrony kluczowych wsparć |
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Dlaczego akcje na NewConnect mocno spadają pod koniec roku?
Głównym powodem jest optymalizacja podatkowa inwestorów zamykających stratne pozycje oraz niska płynność tego rynku.
Czym jest optymalizacja strat podatkowych na giełdzie?
To sprzedaż akcji ze stratą przed końcem roku, co pozwala zmniejszyć podatek od zysków kapitałowych w rozliczeniu PIT-38.
Jak spadek płynności wpływa na kursy małych spółek?
Płytki arkusz zleceń sprawia, że nawet mała sprzedaż akcji powoduje duże spadki cen z powodu braku ofert kupna.
Czy warto kupować akcje na tym rynku w grudniu?
Dla inwestorów długoterminowych grudniowa wyprzedaż bywa okazją do zakupu wartościowych spółek po niższych wycenach.
Kiedy sytuacja na alternatywnym rynku wraca do normy?
Stabilizacja oraz potencjalne odbicie kursów następuje zazwyczaj w styczniu wraz z powrotem kapitału na rynek.
Podsumowanie
Kończąc analizę zjawiska, grudniowe spadki na alternatywnym rynku giełdowym są skutkiem nakładania się optymalizacji podatkowej oraz niskiej płynności. Inwestorzy masowo realizują straty, aby obniżyć podatek od zysków kapitałowych, z kolei płytkie arkusze zleceń potęgują skalę spadków. Dodatkowo kapitał przenosi się w stronę większych i bardziej płynnych spółek z rynku głównego. Na dodatek okres świąteczny drastycznie ogranicza aktywność popytową, co utrudnia obronę wycen. Wreszcie dla dojrzałych graczy ten okres bywa okazją do selektywnego akumulowania wartościowych spółek po niższych cenach.
